گیر کردن خودرو در گلولای یکی از مشکلاتی است که ممکن است هنگام رانندگی در جادههای روستایی، مسیرهای بارانی، زمینهای کشاورزی یا جادههای خاکی اتفاق بیفتد. در چنین شرایطی، چرخها ممکن است در گل هرزگردی کنند، خودرو بهتدریج بیشتر فرو برود و حتی با وجود گاز دادن، هیچ حرکتی به سمت جلو نداشته باشد.
اولین واکنش بسیاری از رانندگان، فشار دادن بیشتر پدال گاز است؛ اما این کار معمولاً شرایط را بدتر میکند. هرزگردی شدید چرخها باعث میشود لاستیکها گل بیشتری را کنار بزنند و عمیقتر در زمین فرو بروند. بنابراین، برای خارج کردن خودرو باید ابتدا شرایط را بررسی کنید، مسیر چرخها را آزاد کنید و سپس با افزایش اصطکاک، خودرو را بهآرامی حرکت دهید.
۱. وقتی خودرو در گل گیر کرد، اولین اقدام چیست؟
اگر احساس کردید خودرو دیگر حرکت نمیکند یا چرخها در گل میچرخند اما ماشین جلو نمیرود، پیش از هر اقدامی مراحل زیر را انجام دهید:
۱. از گاز دادن شدید خودداری کنید
بهمحض مشاهده هرزگردی، فشار پدال گاز را کاهش دهید و در صورت لزوم خودرو را متوقف کنید. چرخاندن سریع چرخها نهتنها به بیرون آمدن خودرو کمکی نمیکند، بلکه ممکن است گل را زیر لاستیکها عمیقتر کند و خودرو را تا کف شاسی در زمین فرو ببرد.
۲. وضعیت خودرو را بررسی کنید
قبل از انتخاب روش خروج، بررسی کنید که خودرو فقط به دلیل لغزندگی چرخها متوقف شده یا قسمت زیرین آن نیز روی گل نشسته است. اگر شاسی یا کف خودرو روی زمین قرار گرفته باشد، صرفاً افزایش اصطکاک لاستیکها کافی نیست و ممکن است لازم باشد ابتدا گل زیر خودرو را تخلیه کنید.
همچنین بررسی کنید که مسیر جلو و عقب خودرو چقدر فضا دارد و آیا شیب زمین، گودال یا مانع دیگری در اطراف خودرو وجود دارد یا خیر.
۳. مسیر خروج را مشخص کنید
در بسیاری از مواقع، مسیری که خودرو از آن وارد گل شده، بهترین گزینه برای خروج است؛ چون چرخها قبلاً آن مسیر را فشرده کردهاند. اگر مسیر عقب امنتر و کمعمقتر است، تلاش برای حرکت آرام به سمت عقب میتواند بهتر از ادامه دادن مسیر رو به جلو باشد.
۲. چگونه با کمترین تجهیزات خودرو را از گل خارج کنیم؟
اگر خودرو خیلی عمیق در گل فرو نرفته باشد، معمولاً میتوانید با چند اقدام ساده و بدون نیاز به خودروی کمکی آن را خارج کنید.
۱. گل اطراف لاستیکها را خالی کنید
با استفاده از بیلچه یا ابزار مناسب، گل جمعشده در جلوی لاستیکها و پشت آنها را کنار بزنید. هدف این است که چرخها فضای کافی برای حرکت داشته باشند و هنگام شروع حرکت با دیوارهای از گل برخورد نکنند.
اگر گل زیر قسمت جلویی یا عقب خودرو جمع شده است، تا جایی که بدون قرار گرفتن زیر خودرو و ایجاد خطر امکان دارد، آن را نیز کنار بزنید.
۲. از تخته یا سطح زبر برای افزایش اصطکاک استفاده کنید
یکی از روشهای کاربردی برای خارج کردن خودرو از گل، قرار دادن تختههای مخصوص کشش یا صفحات ضدلغزش در مسیر حرکت لاستیکهاست. این تجهیزات سطحی محکمتر در اختیار چرخ قرار میدهند تا خودرو بتواند نیروی موتور را به زمین منتقل کند.
اگر تخته مخصوص ندارید، در شرایط اضطراری میتوان از تخته چوبی محکم و مناسب استفاده کرد؛ البته باید آن را طوری قرار دهید که زیر لاستیک سر نخورد یا به اطراف پرتاب نشود.
برای استفاده از این روش:
- گل جلوی چرخهای محرک را تا حد امکان خالی کنید.
- تخته یا صفحه ضدلغزش را در مسیر حرکت لاستیک قرار دهید.
- مطمئن شوید افراد در اطراف چرخها و مسیر احتمالی پرتاب تخته قرار ندارند.
- با فشار ملایم پدال گاز حرکت کنید تا لاستیک بهآرامی روی سطح قرارگرفته بالا بیاید.
- پس از خارج شدن خودرو، بدون توقف در همان نقطه لغزنده به حرکت در مسیر امن ادامه دهید.
۳. از شن، سنگریزه یا مواد زبر استفاده کنید
اگر تخته ضدلغزش در دسترس ندارید، میتوانید از شن، سنگریزه درشت یا مصالح زبر برای افزایش اصطکاک استفاده کنید. مقداری از این مواد را در مسیر حرکت چرخهای محرک بریزید تا لاستیکها بهجای چرخیدن روی گل نرم، سطح محکمتری برای حرکت داشته باشند.
توجه کنید که مواد مورد استفاده نباید شامل اجسام تیز یا قطعاتی باشند که به لاستیک آسیب میزنند. همچنین هنگام قرار دادن هر وسیلهای نزدیک چرخ، موتور خاموش باشد و هیچکس در مسیر احتمالی حرکت خودرو یا پرتاب اجسام قرار نگیرد.
۴. فرمان را کمی به چپ و راست بچرخانید
اگر خودرو به دلیل لغزندگی چرخهای جلو متوقف شده است، گاهی چرخاندن ملایم فرمان به چپ و راست میتواند به لاستیکها کمک کند روی بخش متفاوتی از سطح زمین قرار بگیرند و اصطکاک بیشتری پیدا کنند.
این کار باید با حرکات محدود و کنترلشده انجام شود. چرخاندن شدید و مداوم فرمان، بهخصوص زمانی که خودرو ثابت است، میتواند به لاستیکها و سیستم فرمان فشار وارد کند.
۳. تکنیک حرکت رفتوبرگشتی؛ چگونه خودرو را از گل بیرون بیاوریم؟
یکی از روشهای شناختهشده برای خارج کردن خودرو از گل، حرکت رفتوبرگشتی یا اصطلاحاً گهوارهای است. در این روش، خودرو با حرکت کنترلشده به جلو و عقب، بهتدریج فضای حرکتی بیشتری ایجاد میکند تا بتواند از قسمت گیرکرده خارج شود.
این روش فقط زمانی مناسب است که خودرو فضای کافی برای حرکت داشته باشد، در گل بسیار عمیق فرو نرفته باشد و دستورالعمل سازنده خودرو اجازه انجام آن را بدهد.
مراحل اجرای حرکت رفتوبرگشتی
- ابتدا مسیر جلو و عقب خودرو را تا حد امکان از گل و موانع خالی کنید.
- در خودروی دندهای، دنده مناسب حرکت آرام را انتخاب کنید.
- در خودروی اتوماتیک، پس از توقف کامل خودرو، بین حالت D و R جابهجا شوید.
- با گاز ملایم اجازه دهید خودرو کمی به جلو حرکت کند.
- پیش از تغییر جهت، خودرو را کاملاً متوقف کنید.
- پس از توقف کامل، دنده عقب را انتخاب کنید و بهآرامی به عقب حرکت کنید.
- در صورت ایجاد فضای حرکتی، حرکت را با کنترل کامل تکرار کنید.
نکته مهم: هرگز هنگام چرخیدن چرخها، دنده را از جلو به عقب یا برعکس تغییر ندهید. ابتدا خودرو را کاملاً متوقف کنید تا از وارد شدن ضربه و فشار اضافی به گیربکس جلوگیری شود.
اگر پس از چند تلاش کنترلشده خودرو آزاد نشد، ادامه این روش را متوقف کنید. تکرار بیش از حد میتواند باعث داغ شدن قطعات، افزایش عمق فرورفتگی و آسیب به گیربکس یا سیستم انتقال قدرت شود.
۴. برای خارج کردن خودرو از گل، سیستم کنترل کشش را خاموش کنیم؟
سیستم کنترل کشش یا TCS با کنترل هرزگردی چرخها به حفظ چسبندگی کمک میکند. این سیستم در رانندگی عادی بسیار مفید است؛ اما در بعضی شرایط آفرودی، محدود کردن نیروی موتور ممکن است مانع ایجاد حرکت لازم برای خارج شدن خودرو از گل شود.
با این حال، نمیتوان برای تمام خودروها یک دستور یکسان صادر کرد. عملکرد سیستم کنترل کشش در خودروهای مختلف متفاوت است و بعضی مدلها حالت مخصوص گل، برف یا مسیرهای لغزنده دارند.
- اگر خودرو حالت مخصوص گل یا آفرود دارد، مطابق دفترچه راهنما از آن استفاده کنید.
- در بعضی خودروها هنگام حرکت رفتوبرگشتی، سازنده خاموش کردن موقت TCS را توصیه میکند.
- در خودروهایی که دستورالعمل مشخصی ندارند، سیستم را بهصورت خودسرانه غیرفعال نکنید.
- پس از خارج شدن از گل، تنظیمات سیستم را به حالت عادی برگردانید.
به یاد داشته باشید که خاموش کردن کنترل کشش به معنی مجاز بودن هرزگردی شدید نیست. چرخها باید تا حد امکان با سرعت و فشار کنترلشده حرکت کنند.
۵. آیا کم کردن باد لاستیک به خارج شدن خودرو از گل کمک میکند؟
کاهش محدود فشار باد لاستیک در بعضی شرایط آفرودی میتواند سطح تماس لاستیک با زمین را افزایش دهد و باعث شود خودرو روی گل نرم بهتر حرکت کند. این روش بیشتر برای خودروهای مجهز به لاستیک و تجهیزات مناسب آفرود کاربرد دارد.
اما کم کردن باد لاستیک برای همه خودروها و همه شرایط توصیه نمیشود. اگر فشار بیش از حد کاهش پیدا کند، احتمال جدا شدن لاستیک از رینگ، آسیب به دیواره و کنترل نامناسب خودرو افزایش مییابد.
بنابراین:
- فشار باد را فقط در شرایط آفرودی و با آگاهی از محدودیتهای لاستیک کاهش دهید.
- از مقدار پیشنهادی سازنده خودرو و لاستیک فراتر نروید.
- پس از خروج از مسیر گلآلود، پیش از رانندگی در جاده آسفالت فشار باد را به مقدار استاندارد برگردانید.
- برای خودروهای سواری معمولی، بدون تجهیزات و اطلاعات کافی سراغ این روش نروید.
۶. چگونه با کمک یک خودروی دیگر، ماشین گیرکرده را بیرون بکشیم؟
اگر خودرو با روشهای ساده خارج نشد، ممکن است به کمک یک خودروی دیگر نیاز داشته باشید. در این شرایط استفاده از تسمه یا طناب مخصوص ریکاوری میتواند کمککننده باشد؛ اما کشیدن خودرو با طناب معمولی یا اتصال اشتباه، خطر بسیار زیادی دارد.
از نقاط مخصوص بکسل یا ریکاوری استفاده کنید
هر خودرویی نقاط مشخصی برای اتصال تجهیزات بکسل یا ریکاوری دارد. این نقاط باید در دفترچه راهنما مشخص شده باشند. قلاب حمل خودرو، قلاب ریکاوری و محل اتصال تسمه ممکن است کاربردهای متفاوتی داشته باشند؛ بنابراین نباید تصور کنید هر قلابی برای بیرون کشیدن خودرو از گل مناسب است.
هرگز تسمه ریکاوری را به توپک یدککش، سپر، قطعات تعلیق یا بخشهای نامطمئن شاسی متصل نکنید. این قطعات ممکن است زیر فشار جدا شوند و به اطراف پرتاب شوند.
از تسمه مخصوص ریکاوری استفاده کنید
برای بیرون کشیدن خودرو باید از تسمه یا طناب مخصوص ریکاوری با ظرفیت مناسب و متناسب با وزن خودرو استفاده شود. تسمههای معمولی حمل بار یا طنابهای نامطمئن برای این کار طراحی نشدهاند.
در زمان اتصال و کشیدن خودرو این نکات را رعایت کنید:
- هر دو خودرو باید نقاط اتصال تأییدشده و تجهیزات متناسب داشته باشند.
- مسیر دو خودرو تا حد امکان در یک راستا باشد.
- تسمه باید از نظر پارگی، ساییدگی و آسیب بررسی شود.
- از وارد کردن ضربه ناگهانی و کشیدن شدید خودداری کنید.
- هیچ فردی نباید در مسیر کشش یا نزدیک تسمه تحت فشار قرار بگیرد.
- برای کاهش خطر پرتاب قطعات در صورت پارگی، از دمپر مخصوص ریکاوری استفاده کنید.
- اگر تجربه و تجهیزات لازم را ندارید، کار را به فرد آموزشدیده یا امدادگر بسپارید.
توجه داشته باشید که تسمه کششی و طناب کشسان ریکاوری کاربردهای متفاوتی دارند. روش استفاده از هرکدام باید مطابق دستورالعمل سازنده تجهیزات باشد.
۷. چه زمانی برای خارج کردن خودرو از گل به وینچ نیاز داریم؟
اگر خودرو عمیق در گل فرو رفته، کف آن روی زمین نشسته یا امکان حرکت کنترلشده به جلو و عقب وجود ندارد، استفاده از وینچ یا کمک تخصصی میتواند گزینه مناسبتری باشد.
وینچ وسیلهای برای کشیدن کنترلشده خودرو با استفاده از کابل یا طناب مخصوص است. این وسیله معمولاً روی خودروهای آفرودی نصب میشود و میتواند در شرایطی که چرخها توان ایجاد کشش کافی ندارند، به خارج کردن خودرو کمک کند.
برای استفاده ایمن از وینچ:
- از وینچ با ظرفیت مناسب وزن خودرو استفاده کنید.
- طناب یا کابل را فقط به نقطه مهار مطمئن و متناسب با عملیات متصل کنید.
- از اتصال به درخت بدون محافظ تنه یا به اجسام ناپایدار خودداری کنید.
- افراد را از محدوده کابل و مسیر احتمالی حرکت آن دور نگه دارید.
- از دمپر مخصوص و تجهیزات محافظ استفاده کنید.
- کشش را آرام و کنترلشده انجام دهید و از اعمال بار بیش از ظرفیت تجهیزات خودداری کنید.
وینچ وسیلهای قدرتمند است و استفاده نادرست از آن میتواند باعث آسیب جدی شود. اگر با روش مهار، ظرفیت کابل و نقاط اتصال آشنایی ندارید، بهتر است از متخصص کمک بگیرید.
۸. تفاوت خارج کردن خودروهای دیفرانسیل جلو، عقب و دو دیفرانسیل از گل
نوع سیستم انتقال قدرت خودرو مشخص میکند نیروی موتور به کدام چرخها منتقل شود. به همین دلیل، روش افزایش اصطکاک و انتخاب مسیر خروج ممکن است در خودروهای مختلف کمی متفاوت باشد.
| نوع خودرو | چرخهای محرک | نکته مهم هنگام خروج از گل |
|---|---|---|
| دیفرانسیل جلو | چرخهای جلو | مسیر چرخهای جلو را آزاد کنید و در صورت نیاز زیر آنها سطح ضدلغزش قرار دهید. |
| دیفرانسیل عقب | چرخهای عقب | توجه اصلی باید به افزایش اصطکاک چرخهای عقب باشد. |
| دو دیفرانسیل | هر دو محور، بسته به سیستم خودرو | از حالت 4H یا 4L و قفل دیفرانسیل فقط مطابق دستورالعمل سازنده استفاده کنید. |
دو دیفرانسیل بودن خودرو به معنی خارج شدن قطعی از گل نیست. اگر لاستیکها چسبندگی کافی نداشته باشند یا کف خودرو روی گل نشسته باشد، حتی خودروهای آفرودی نیز ممکن است کاملاً گیر کنند.
۹. هنگام گیر کردن خودرو در گل چه کارهایی را نباید انجام دهیم؟
بعضی از اقدامات اشتباه نهتنها کمکی به خروج خودرو نمیکنند، بلکه احتمال آسیب مکانیکی یا حادثه را افزایش میدهند.
- گاز دادن شدید و طولانی: باعث عمیقتر شدن چاله زیر چرخها و افزایش هرزگردی میشود.
- تغییر سریع دنده D و R: در حالی که چرخها هنوز میچرخند، میتواند به گیربکس و سیستم انتقال قدرت فشار وارد کند.
- کشیدن خودرو با طناب معمولی: طناب یا اتصال نامناسب ممکن است پاره شود و قطعات به اطراف پرتاب شوند.
- اتصال تسمه به توپک یدککش: توپک برای بارهای ریکاوری طراحی نشده و ممکن است از محل اتصال جدا شود.
- قرار گرفتن پشت یا جلوی خودرو در مسیر کشش: در صورت رها شدن تسمه یا حرکت ناگهانی خودرو، احتمال آسیب جدی وجود دارد.
- قرار دادن دست نزدیک لاستیک در حال چرخش: ممکن است دست یا ابزار به چرخ گیر کند یا وسیله زیر چرخ پرتاب شود.
- جک زدن روی زمین نرم بدون زیرسازی: ممکن است جک در زمین فرو برود و خودرو سقوط کند.
- تلاش بیش از حد با موتور: میتواند باعث داغ شدن موتور، گیربکس یا قطعات انتقال قدرت شود.
۱۰. بعد از خارج شدن خودرو از گل چه قسمتهایی را بررسی کنیم؟
خارج شدن خودرو از گل پایان کار نیست. گلولای ممکن است در بخشهای مختلف خودرو باقی بماند و در صورت تمیز نکردن، باعث اختلال در عملکرد بعضی قطعات شود.
- لاستیکها و رینگها: گل چسبیده به رینگ و چرخها را تمیز کنید تا از لرزش و برهم خوردن تعادل چرخ جلوگیری شود.
- ترمزها: پس از عبور از گل، عملکرد ترمز را با سرعت پایین و در محل امن بررسی کنید؛ گل و رطوبت ممکن است عملکرد ترمز را موقتاً کاهش دهند.
- زیر خودرو: گل جمعشده اطراف قطعات زیرین، محافظها و بخشهای متحرک را پاک کنید.
- سیستم انتقال قدرت: در خودروهای آفرودی، اطراف پلوسها، گاردان و قطعات متحرک را از تجمع گل بررسی کنید.
- رادیاتور و مسیر خنککاری: اگر گل جلوی جریان هوا را گرفته باشد، باید با روش مناسب و بدون آسیب به پرهها تمیز شود.
- قطعات تعلیق: در صورت شنیدن صدای غیرعادی یا احساس لرزش، خودرو را برای بررسی تخصصی به تعمیرگاه ببرید.
۱۱. چه تجهیزاتی برای گیر نکردن یا خارج کردن خودرو از گل لازم است؟
اگر در مسیرهای خاکی، روستایی یا آفرودی رانندگی میکنید، همراه داشتن چند وسیله ساده میتواند در شرایط اضطراری بسیار مفید باشد.
| تجهیزات | کاربرد |
|---|---|
| بیلچه مسافرتی | خالی کردن گل اطراف لاستیک و زیر خودرو |
| صفحه ضدلغزش یا ترکشنبورد | افزایش اصطکاک زیر چرخهای محرک |
| تسمه مخصوص ریکاوری | کمک به بیرون کشیدن خودرو با تجهیزات مناسب |
| دستکش کار | محافظت از دست هنگام کار با تجهیزات |
| کمپرسور باد | تنظیم مجدد فشار باد پس از رانندگی آفرودی |
| چراغقوه | بررسی وضعیت خودرو در تاریکی |
| وینچ مناسب | کشیدن کنترلشده خودرو در شرایط دشوار |
۱۲. پرسشهای متداول درباره گیر کردن خودرو در گلولای
اگر چرخهای خودرو در گل هرزگردی کنند چه کار کنیم؟
ابتدا گاز را کم کنید و از چرخاندن سریع چرخها جلوگیری کنید. سپس گل اطراف چرخهای محرک را خالی کنید و در صورت امکان از تخته یا صفحه ضدلغزش برای افزایش اصطکاک استفاده کنید.
آیا گاز دادن زیاد باعث خارج شدن خودرو از گل میشود؟
معمولاً خیر. گاز دادن شدید باعث هرزگردی بیشتر و فرو رفتن عمیقتر لاستیکها در گل میشود. بهتر است با گاز ملایم و کنترلشده حرکت کنید.
برای خارج کردن خودرو از گل، دنده یک بهتر است یا دنده دو؟
پاسخ به نوع خودرو، عمق گل، شیب مسیر و میزان چسبندگی بستگی دارد. در خودروهای دندهای معمولاً باید دندهای انتخاب شود که حرکت کنترلشده ایجاد کند و باعث هرزگردی شدید نشود. برای خودروهای آفرودی، حالت دنده سنگین یا Low Range در صورت وجود و طبق دفترچه میتواند کمککننده باشد.
آیا خودروهای دو دیفرانسیل در گل گیر نمیکنند؟
خیر. سیستم دو دیفرانسیل احتمال انتقال نیرو به چرخهای بیشتری را فراهم میکند؛ اما اگر چسبندگی کافی وجود نداشته باشد یا کف خودرو روی گل بنشیند، خودرو همچنان ممکن است گیر کند.
آیا میتوان از کفپوش خودرو برای خارج شدن از گل استفاده کرد؟
کفپوش ممکن است در شرایط اضطراری کمی اصطکاک ایجاد کند، اما برای این کار طراحی نشده است و احتمال سر خوردن یا پرتاب شدن آن وجود دارد. صفحه ضدلغزش مخصوص، گزینه ایمنتر و قابلاعتمادتری است.
چه زمانی باید از امداد جادهای کمک بگیریم؟
اگر خودرو تا قسمت زیرین در گل فرو رفته، مسیر خروج ناامن است، احتمال آسیب به گیربکس یا شاسی وجود دارد یا تجهیزات و تجربه کافی برای ریکاوری ندارید، بهتر است تلاش را متوقف کنید و از امداد جادهای یا متخصص ریکاوری کمک بگیرید.
جمعبندی: برای خارج کردن خودرو از گل، اصطکاک را افزایش دهید نه سرعت چرخها را
گیر کردن خودرو در گلولای لزوماً به معنی نیاز به یدککش نیست. در بسیاری از مواقع با متوقف کردن هرزگردی، خالی کردن گل اطراف لاستیکها، استفاده از تخته یا صفحه ضدلغزش و حرکت آرام و کنترلشده میتوان خودرو را خارج کرد.
اگر خودرو عمیق فرو رفته یا روشهای ساده جواب نمیدهند، نباید با گاز دادن شدید یا کشیدن خودرو با طناب نامطمئن ریسک کنید. استفاده از تجهیزات استاندارد و کمک گرفتن از فرد باتجربه، در این شرایط اهمیت زیادی دارد.
تجهیزات کاربردی سفر و خودرو از فرمونی
برای سفرهای جادهای و مسیرهای خارج از شهر، همراه داشتن تجهیزات مناسب میتواند در مواجهه با شرایط غیرمنتظره کمککننده باشد. در فرمونی میتوانید ابزارهایی مانند کمپرسور باد، درجه باد، چراغقوه، آچار چرخ، جک و ابزارهای کاربردی خودرو را بررسی کنید.
اگر در مسیرهای خاکی و آفرودی تردد میکنید، تجهیزات تخصصی مانند بیلچه مسافرتی، صفحه ضدلغزش و تسمه ریکاوری استاندارد نیز میتوانند بخشی از وسایل ضروری سفر شما باشند.












