کم شدن روغن موتور یکی از مشکلاتی است که اگر به‌موقع تشخیص داده نشود، می‌تواند باعث افزایش اصطکاک، داغ شدن موتور و حتی آسیب جدی به قطعات داخلی آن شود. اما از کجا بفهمیم روغن موتور کم شده است؟ آیا روشن شدن چراغ روغن تنها نشانه کمبود روغن است یا علائم دیگری نیز وجود دارد؟
برای تشخیص کم شدن روغن موتور، باید به نشانه‌هایی مانند پایین آمدن سطح روغن روی گیج، روشن شدن چراغ هشدار روغن، مشاهده نشتی زیر خودرو و افزایش غیرعادی مصرف روغن توجه کنید. در این مقاله، روش‌های تشخیص کمبود روغن موتور و اقدامات لازم در صورت مشاهده این مشکل را بررسی می‌کنیم.
۱. بررسی گیج روغن؛ مطمئن‌ترین روش تشخیص کمبود روغن
یکی از ساده‌ترین و دقیق‌ترین روش‌ها برای بررسی سطح روغن موتور، استفاده از گیج روغن است. در بسیاری از خودروها، گیج روغن میله‌ای فلزی است که معمولاً دسته‌ای رنگی دارد و برای اندازه‌گیری سطح روغن داخل موتور استفاده می‌شود.
برای بررسی روغن موتور مراحل زیر را انجام دهید:
- خودرو را روی سطح صاف پارک کنید.
- موتور را خاموش کنید و اجازه دهید روغن به کارتل برگردد؛ زمان انتظار توصیه‌شده در دفترچه خودرو را رعایت کنید.
- گیج روغن را بیرون بکشید و با دستمال تمیز پاک کنید.
- گیج را دوباره تا انتها در جای خود قرار دهید.
- آن را خارج کنید و سطح روغن را بررسی کنید.
روی بیشتر گیج‌ها دو علامت MIN و MAX وجود دارد. اگر سطح روغن بین این دو علامت باشد، معمولاً در محدوده مجاز قرار دارد. اگر سطح روغن به علامت MIN رسیده یا پایین‌تر از آن باشد، باید مطابق دستورالعمل سازنده، سطح روغن را اصلاح کنید.
نکته مهم: پایین بودن سطح روغن با روشن شدن چراغ فشار روغن تفاوت دارد. چراغ روغن ممکن است نشان‌دهنده افت خطرناک فشار روغن باشد و نباید برای بررسی سطح روغن منتظر روشن شدن آن بمانید.
۲. روشن شدن چراغ روغن روی صفحه کیلومتر
یکی از هشدارهای مهم خودرو، روشن شدن چراغ قرمز روغن است که معمولاً به شکل یک ظرف روغن با قطره‌ای در زیر آن نمایش داده می‌شود.
این چراغ در بسیاری از خودروها به سیستم فشار روغن مربوط است، نه اندازه‌گیری مستقیم مقدار روغن داخل موتور. بنابراین، روشن شدن آن می‌تواند نشان‌دهنده کاهش فشار روغن به دلیل کمبود روغن، خرابی پمپ روغن، گرفتگی مسیر روغن‌کاری یا مشکلات دیگر باشد.
اگر چراغ قرمز روغن هنگام رانندگی روشن شد:
- در اولین محل امن توقف کنید.
- موتور را خاموش کنید.
- پس از توقف ایمن، سطح روغن را بررسی کنید.
- اگر سطح روغن مناسب است یا پس از افزودن روغن چراغ همچنان روشن می‌ماند، موتور را دوباره روشن نکنید و از امداد یا تعمیرکار کمک بگیرید.
ادامه رانندگی با فشار روغن پایین می‌تواند در مدت کوتاهی آسیب جدی به موتور وارد کند.
۳. مشاهده لکه روغن زیر خودرو
یکی دیگر از نشانه‌های احتمالی کم شدن روغن موتور، مشاهده لکه‌های روغنی زیر خودرو است. اگر پس از پارک خودرو لکه‌ای قهوه‌ای یا سیاه در محل توقف مشاهده کردید، ممکن است روغن موتور از بخشی از سیستم روغن‌کاری نشت کرده باشد.
محل‌های احتمالی نشتی عبارت‌اند از:
- واشر درپوش سوپاپ.
- فیلتر روغن یا محل اتصال آن.
- پیچ تخلیه روغن و واشر آن.
- کاسه‌نمدهای موتور.
- کارتل روغن یا واشر آن.
البته هر لکه‌ای زیر خودرو الزاماً روغن موتور نیست؛ ممکن است مایعات دیگری مانند روغن گیربکس یا آب کولر باشند. برای تشخیص دقیق، خودرو باید بررسی شود.
اگر نشتی قابل‌توجه است یا سطح روغن به‌سرعت پایین می‌آید، خودرو را روشن نکنید و برای بررسی ایمن از تعمیرکار کمک بگیرید.
۴. افزایش غیرعادی مصرف روغن موتور
گاهی روغن موتور بدون مشاهده لکه زیر خودرو کم می‌شود. در چنین شرایطی، ممکن است روغن در داخل موتور مصرف شود یا نشتی در محلی رخ دهد که به‌راحتی قابل مشاهده نیست.
مصرف روغن می‌تواند به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد، از جمله:
- فرسودگی یا آسیب رینگ‌های پیستون.
- خرابی کاسه‌نمدهای سوپاپ.
- مشکل در سیستم تهویه کارتل.
- نشتی روغن از قسمت‌های مختلف موتور.
- استفاده از روغن نامناسب یا شرایط کاری نامطلوب.
برای تشخیص مصرف غیرعادی روغن، سطح آن را در فواصل منظم و در شرایط اندازه‌گیری یکسان بررسی کنید و میزان روغن اضافه‌شده و مسافت طی‌شده را یادداشت کنید.
توجه داشته باشید که میزان مصرف قابل‌قبول روغن به نوع موتور و مشخصات سازنده بستگی دارد؛ بنابراین، هر کاهش جزئی را نباید بدون بررسی، نشانه خرابی موتور دانست.
۵. خروج دود آبی از اگزوز
دود آبی یا آبی‌مایل به خاکستری از اگزوز می‌تواند نشانه سوختن روغن در داخل موتور باشد. این وضعیت ممکن است در اثر خرابی رینگ‌های پیستون، کاسه‌نمدهای سوپاپ یا مشکلات سیستم توربوشارژ در خودروهای مجهز به آن ایجاد شود.
برخی نشانه‌های قابل‌توجه عبارت‌اند از:
- مشاهده دود آبی هنگام شتاب‌گیری.
- خروج دود آبی پس از روشن کردن موتور، در شرایط خاص.
- همراه بودن دود با کاهش مداوم سطح روغن.
- مشاهده رسوبات روغنی غیرعادی در مسیر اگزوز.
البته رنگ دود به‌تنهایی برای تشخیص قطعی علت کافی نیست. اگر دود آبی مداوم مشاهده می‌کنید و روغن موتور نیز کم می‌شود، بررسی فنی موتور ضروری است.
۶. صدای غیرعادی موتور
وقتی سطح روغن بسیار پایین باشد یا فشار روغن کاهش پیدا کند، روان‌کاری برخی قطعات موتور ممکن است مختل شود. در چنین شرایطی احتمال شنیدن صداهایی مانند تق‌تق غیرعادی، ضربه یا صدای فلزی افزایش می‌یابد.
بااین‌حال، صدای موتور به‌تنهایی نشانه قطعی کمبود روغن نیست و ممکن است به دلایل دیگری نیز ایجاد شود.
اگر صدای فلزی جدید و شدید همراه با چراغ قرمز روغن مشاهده کردید، موتور را فوراً در محل امن خاموش کنید و از روشن کردن مجدد آن خودداری کنید تا علت بررسی شود.
۷. بوی روغن سوخته در اطراف خودرو
اگر روغن از بخش‌های مختلف موتور نشت کند و روی قطعات داغ مانند منیفولد اگزوز بریزد، ممکن است بوی روغن سوخته احساس شود.
این بو می‌تواند با نشتی روغن همراه باشد، اما همیشه به معنی کم شدن سطح روغن نیست. برای مثال، ممکن است نشتی جزئی وجود داشته باشد که هنوز سطح روغن را به‌شکل محسوسی کاهش نداده است.
در صورت مشاهده بوی شدید روغن سوخته، دود از محفظه موتور یا احتمال ریختن روغن روی قطعات بسیار داغ، خودرو را در محل امن خاموش کنید و علت را بررسی کنید.
اگر روغن موتور کم شده باشد، چه کار کنیم؟
اگر با بررسی گیج متوجه شدید سطح روغن پایین است، ابتدا مقدار کمبود و وضعیت موتور را بررسی کنید.
- اگر سطح روغن کمی پایین‌تر از محدوده مطلوب است و هیچ علامت هشدار یا نشتی شدید وجود ندارد، روغن مناسب را مطابق دفترچه خودرو و به‌تدریج اضافه کنید.
- پس از افزودن روغن، چند لحظه صبر کنید و سطح را دوباره با گیج بررسی کنید.
- از پر کردن بیش از حد موتور خودداری کنید؛ سطح روغن نباید از علامت MAX بالاتر برود.
- اگر سطح روغن به‌سرعت پایین می‌آید، نشتی قابل‌توجه وجود دارد یا چراغ قرمز روغن روشن شده است، موتور را خاموش کنید و برای بررسی فنی اقدام کنید.
برای تکمیل روغن، از محصولی استفاده کنید که گرید گرانروی و استانداردهای آن با مشخصات توصیه‌شده سازنده خودرو سازگار باشد.
هر چند وقت یک‌بار سطح روغن موتور را بررسی کنیم؟
زمان بررسی روغن به نوع خودرو، میزان کارکرد و شرایط استفاده بستگی دارد. بهتر است سطح روغن را به‌صورت دوره‌ای، پیش از سفرهای طولانی و مطابق توصیه دفترچه راهنمای خودرو بررسی کنید.
اگر خودرو قدیمی است، سابقه مصرف روغن دارد یا مسافت زیادی طی می‌کند، بررسی منظم‌تر می‌تواند به تشخیص زودهنگام مشکل کمک کند.
بهتر است هر بار اندازه‌گیری را روی سطح صاف و در شرایط مشابه انجام دهید تا بتوانید تغییرات سطح روغن را دقیق‌تر مقایسه کنید.
جمع‌بندی
برای فهمیدن اینکه روغن موتور کم شده است یا نه، بهترین کار بررسی سطح روغن با گیج و مقایسه آن با علامت‌های MIN و MAX است. روشن شدن چراغ قرمز روغن، نشتی زیر خودرو، کاهش مداوم سطح روغن، دود آبی اگزوز، صدای غیرعادی موتور و بوی روغن سوخته نیز می‌توانند نشانه‌های هشداردهنده باشند.
به یاد داشته باشید که چراغ قرمز روغن معمولاً هشدار فشار روغن است و نباید آن را صرفاً نشانگر کمبود روغن در نظر گرفت. بررسی منظم سطح روغن، استفاده از روغن مناسب و رسیدگی سریع به نشتی‌ها، از مهم‌ترین راه‌های پیشگیری از آسیب‌های پرهزینه موتور هستند.
خرید روغن موتور مناسب از فرمونی
اگر متوجه کاهش سطح روغن موتور خودروی خود شده‌اید، پس از بررسی علت کمبود، از روغنی استفاده کنید که با مشخصات فنی موتور خودروی شما سازگار باشد. در فرمونی می‌توانید انواع روغن موتور خودرو را بررسی کنید و با مقایسه گرید گرانروی، سطح کیفی و مشخصات محصولات، انتخاب مناسب‌تری داشته باشید. پیش از خرید، توصیه سازنده خودرو را بررسی کنید تا روغن انتخابی علاوه بر تأمین نیاز موتور، به حفظ عملکرد و کاهش استهلاک آن کمک کند.
